NDZ 14.08, GODZ. 16.00 - wernisaż

WT 16.08 - PT 30.09.2011 - wystawa

BIENNALE SZTUKI DLA DZIECKA

Idea Biennale oscyluje wokół dialogu między dorosłymi twórcami i dziećmi. Wystawa dorosłych dla dzieci Strach przed ciemnością i wystawa Oswajanie świata zrealizowana przez dzieci, będą się wzajemnie uzupełniały i synchronizowały. W czasie trwania ekspozycji w Katowicach odbędą się liczne warsztaty i gra miejska pt. Miejscy czarodzieje skierowane dla całych rodzin.

Biennale Sztuki dla Dziecka to prezentacja złożona z dwóch równoważnych wystaw: Strach przed ciemnością i Oswajanie świata. Pierwsza jest prezentacją sztuki współczesnej, artystów młodego i średniego pokolenia i wpisuje się w silną tendencję realizacji wystaw przeglądowych dla konkretnego odbiorcy, w tym przypadku dziecka. Jednocześnie to właśnie ten określony odbiorca prowokuje do powstania prac oryginalnych, wielowątkowych, o szerokim spektrum gatunków i prezentacji artystycznych. Dziecko jest odbiorcą bardzo wymagającym i nigdy nie udaje, że coś jest interesujące i porywające, jeśli dla niego takie nie jest. Wyraża swoje zdanie bezkompromisowo, angażując w to indywidualną wrażliwość. Dzięki tej wystawie, dzieci zmierzą się z różnymi wypowiedziami artystycznymi, a poprzez jej odbiór i twórcze zaangażowanie, naturalnie oswoją się z dziełem sztuki. Druga wystawa, pod tytułem Oswajanie świata jest próbą pokazania różnorodności twórczości dziecięcej w Polsce.

Ewa Kokot

Wystawy odbędą się w Galeriach Sektor I i Ściana Sztuki Dziecka w CKK, w Małej Przestrzeni Galerii Sztuki Współczesnej BWA w Katowicach, w Teatrze Ateneum, w przestrzeni miasta Katowice.

WSPÓLNIE POKONAĆ STRACH PRZED CIEMNOŚCIĄ

Pierwsze katowickie Biennale Sztuki dla Dziecka przyjęło niezwykle interesującą formę dialogu artystów dorosłych z artystami dziecięcymi. Projekt jest rodzajem gry pomiędzy stworzonymi przez obie grupy wystawami. Gra rozgrywa się także w przestrzeni miasta (dzieła eksponowane są w instytucjach kultury, ale i w punktach miasta na co dzień nie kojarzących się ze sztuką). Organizatorzy zaproponowali widzom, w tym całym rodzinom, wzięcie udziału w „artystycznych podchodach” — bardziej atrakcyjnych niż tradycyjna, statyczna formuła wystawy w galerii. Zwiększa to szanse na zainteresowanie młodego odbiorcy dziełami sztuki współczesnej, a przy okazji pozwala spojrzeć na własne miasto inaczej, odkryć je na nowo.

Kuratorką wystawy „profesjonalnej” jest Marta Lisok, która zaprosiła do współpracy grupę artystów średniego i młodego pokolenia, posługujących się różnymi mediami — najwięcej tu aranżacji rzeźbiarskich, ale jest też i malarstwo i działania performatywne. Dzieła łączy wspólny temat — tytułowy „strach przed ciemnością”. W opisie koncepcji wystawy Marta Lisok mówi o znaczeniu baśni w formowaniu się psychiki dziecka; konieczności zmierzenia się z własnymi lękami w procesie dorastania. Najlepsze baśnie to te najstraszniejsze. Nieprzypadkowo zatem znajdziemy na wystawie tak wiele niepokojących, dziwnych obiektów, rzeźbiarskich hybryd złożonych z fragmentów ludzkiego ciała czy martwych przedmiotów o zmienionej funkcji. Takie są prace autorstwa Karoliny Żyniewicz, Erwiny Ziomkowskiej czy Michała Smandka. Wszystkie to budzące lęk magiczne przedmioty pełniące rolę katalizatorów zmiany, przejścia na wyższy poziom psychicznego rozwoju. Malarskimi odpowiednikami opisanej grupy prac są akwarele Basi Bańdy z cyklu Koszmary. Napięcie rodzi się tu na styku pięknej formy i niepokojącej treści. Pluszowy miś — synonim dziecięcego bezpieczeństwa — płacze u Bańdy krwią, a przyciągające wzrok barwne plamy formują się w budzące grozę kształty.

Inna grupa prezentowanych na wystawie dzieł zdaje się postrzegać baśń jako świat fantazji o nieograniczonych możliwościach. Łukasz Jastrubczak dzięki zaproszeniu do stworzenia pracy na wystawę powrócił niejako do świata chłopięcych zabaw — stworzył dużej skali kartonowy obiekt przypominający nogę robota. Bartek Buczek pokazuje swoje obrazy w magicznym miejscu, w którym zwykłe kamienie mogą zmienić się w złoto za pomocą siły wyobraźni. Podobnie potraktował zadanie postawione przez kuratorkę projektu Marek Kuś. Obecny w jego twórczości motyw zmultiplikowanej ludzkiej sylwetki, artysta wyprowadził do przestrzeni miasta. Tym razem pojawia się także — nieczęsty u twego twórcy — kolor. Piotr Lutyński, niestrudzony wyznawca koncepcji sztuki jako totalnej, interdyscyplinarnej zabawy, do Katowic przyjechał wraz z grupą przyjaciół zamienionym w pracownię artystyczną autobusem, aby zagrać dla miejscowej publiczności.

Kuratorką drugiej wystawy, zatytułowanej „Oswajanie świata” jest Ewa Kokot, która zaprosiła do współpracy organizacje z różnych miast specjalizujące się w działaniach plastycznych z dziećmi. Punktem wyjścia stała się inspirowana ideami Fluxusu Instrukcja Artystyczna – proponująca otwartą, interdyscyplinarną formułę działań.

I tak – w Warszawie powstał cykl kręconych telefonami komórkowymi filmów; w Szczecinie odbyło się swoiste odczynianie  indywidualnych dziecięcych lęków z pomocą „strasznych maskotek”; w Bytomiu miejscowi gimnazjaliści przeprowadzili miejski happening; w Poznaniu młodsze dzieci stworzyły grupę prac w czasie warsztatów o medytacyjnym charakterze; w Katowicach młodzi uczestnicy akcji za pomocą różnych technik artystycznych „odczarowywali rzeczywistość”; zaś powstały w Toruniu „rurofon” oswaja świat za pomocą dźwięków.

Ważne są pokazywane w ramach wystawy „Oswajanie świata” prace, ale co najmniej tak samo ważny wydaje się być dla tego projektu proces, ofiarowanie dzieciom swoistego rytuału przejścia, a także danie im możliwości skonfrontowania się z dorosłą sztuką. Największą zaletą Biennale wydaje się potraktowanie dzieci jako równorzędnych partnerów, co sprawia, że stają się one rzeczywistymi współtwórcami wystawy.

Magda Kardasz

MAGDA KARDASZ

Wieloletnia kuratorka Zachęty Narodowej Galerii Sztuki, a także Kordegardy, obecnie Projektu Kordegarda w Warszawie.

STRACH PRZED CIEMNOŚCIĄ

Bohaterowie baśni zwykle otrzymują do wykonania niebezpieczne zadania. Podobnie dzieje się w przypadku „Strachu przed ciemnością” — baśni zaprojektowanej w formie wystawy, opartej o doświadczenie drogi. Na pierwszym poziomie będzie to przebycie odległości od galerii do galerii, którą ułatwi specjalna mapa miasta z zaznaczonymi miejscami, gdzie pokazywane są prace poszczególnych artystów. Na drugim: przemierzenie drogi w wyobraźni, pobudzane dziełami sztuki, spełniającymi funkcję typowych dla baśni przedmiotów magicznych.

Szczególnie znacząca okaże się rola tytułowej ciemności, wiązanej zwykle z doświadczeniem chaosu, inicjacji i dzikości. Bohaterowie baśni wchodząc pod ziemię, do pieczar, tuneli, gęstych lasów i innego rodzaju ciemnych światów, decydują się tymczasowe zaakceptowanie nieznanych, często zagrażających im zasad. Docelowo następuje ich wyzwolenie poprzez odbywającą się tam dramatyczną przemianę.

Symulowany w zaciszu galerii strach przed ciemnością umożliwi młodym odbiorcom zmierzenie się z nieświadomą obawą przed dorastaniem. Zgromadzenie w ramach wystawy prac wywołujących na równi zaciekawienie jak i lęk, będzie sposobem na wciągnięcia ich w budowanie własnych historii. W ramach warsztatów prowadzonych przed edukatorów sztuki dzieci podejmą wizualne i dźwiękowe próby „Oswajania świata” na własną rękę. Efekty ich działań będzie można oglądać równolegle z pracami dorosłych artystów.

Na wystawie zaprezentowane zostaną prace: Basi Bańdy, Łukasza Jastrubczaka, Bartka Buczka, Erwiny Ziomkowskiej, Karoliny Szymanowskiej, Michała Smandka, Piotra Lutyńskiego, Marka Kusia, Karoliny Żyniewicz.

Marta Lisok

BIO ARTYSTÓW:

Basia Bańda (ur. 1980) – malarka, ukończyła malarstwo na Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu w pracowni Jarosława Kozłowskiego w 2006 roku. Wykorzystuje tradycyjne kobiece techniki: szycie, robienie na drutach, haftowanie. Maluje akwarele, robi zdjęcia i obiekty, mówiące o sferze cielesności i seksualności.

Basia Bańda, z cyklu: Koszmary (2010)

Karolina Szymanowska (ur. 1982) – autorka obiektów i instalacji. Dyplom w pracowni rzeźby na Akademii sztuk Pięknych we Wrocławiu uzyskała u prof. G. Jaskierskiej-Albrzykowskiej w roku 2008.  W sztuce poszukuje harmonii kształtu i materiału. Pasjonuje ją obrazowanie napięcia między przedmiotami.

Karolina Szymanowska, Out est le plasir (2008)

Bartek Buczek (ur. 1987) – posługuje się tradycyjnymi technikami malarstwa i rysunku. Ukończył malarstwo w pracowni dr Andrzeja Tobisa na Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach. Jego zróżnicowane tematycznie, surrealistyczne prace wymykają się jednoznacznej klasyfikacji. Jedynie skojarzenia przywodzące na myśl historie z książek przygodowych, science- fiction czy gier komputerowych stanowią ich wspólny mianownik.

Bartek Buczek, bez tytułu (2010)

Marek Kuś (ur. 1962) – Dyplom na Wydziale Wychowania Plastycznego Filii Uniwersytetu Śląskiego w Cieszynie w uzyskał w pracowni prof. Jerzego Wrońskiego w 1990 roku. Dyrektor BWA w Katowicach. Organizator wystaw, międzynarodowych spotkań i konferencji programowych, promotor sztuki. Modułem powracającym w jego twórczości jest sylwetka pełzającego człowieka, którą artysta wykorzystuje w swoich rysunkach, instalacjach i performancach. PROJEKT W RAMACH BIENNALE

Marek Kuś, bez tytułu

Piotr Lutyński (ur. 1962) – malarz, rzeźbiarz, grafik autor akcji, instalacji, obiektów i rysunków, także muzyk. W latach 1983-1990 studiował na Wydziale Pedagogiczno-Plastycznym Filii Uniwersytetu Śląskiego w Cieszynie. Dyplom z grafiki obronił w pracowni prof. Eugeniusza Delekty w 1990 roku. Sztukę rozumie jako przestrzeń spontanicznego kontaktu. Realizuje pokazy muzyczno-wizualne, w których uczestniczą żywe zwierzęta zestawiane z malarskimi kompozycjami, rzeźbami, poezją i muzyką. PROJEKT W RAMACH BIENNALE

Piotr Lutyński, bez tytułu

Erwina Ziomkowska (ur. 1983), w latach 2003-2008 studiowała malarstwo na katowickiej Akademii Sztuk Pięknych w pracowni prof. Kazimierza Cieślika. Autorka obiektów i instalacji. Charakterystycznym gestem wykorzystywanym w jej sztuce jest nakłuwanie. Codzienne wielogodzinne działanie, zmieniła się w rytuał połączony z koniecznością decydowania o istnieniu, bądź unicestwieniu materii.

Erwina Ziomkowska, bez tytułu (2011)

Karolina Żyniewicz (ur. 1984) – autorka obiektów i instalacji. Absolwentka Wydziału Edukacji Wizualnej ASP w Łodzi na kierunku rzeźby. Jej prace stwarzają wrażenie spreparowanych narządów, części nieznanego organizmu, wylinek po obcej formie życia.

Karolina Żyniewicz, Quo vadis feminum (2011)

Michał Smandek (ur. 1981) – autor obiektów i instalacji. W latach 2001-2007 studiował Edukację Artystyczną w Zakresie Sztuk Plastycznych na Uniwersytecie Śląskim. Dyplom z rzeźby obronił w pracowni prof. Andrzeja Szarka. Zajmuje się instalacją, land artem, video. Działa z przestrzenią, którą naprawia, oswaja, uzupełnia. W opustoszałych, postindustrialnych miejscach dokonuje drobnych, efemerycznych interwencji.

Michał Smandek, Drift (2010)

Łukasz Jastrubczak (ur. 1984) - studiował w latach 2004-2006 na Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu, a w latach 2006-2009 na Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach, gdzie otrzymał dyplom. Tworzy prace wideo, instalacje, rysunki, efemeryczne obiekty i zdarzenia. Posługuje się strategiami artystów sztuki konceptualnej. Bada wpływy popkultury na sposób postrzegania rzeczywistości.

Łukasz Jastrubczak, Góra (2011)

MARTA LISOK

Kuratorka wystawy dorosłych twórców – Strach przed ciemnością

Absolwentka historii sztuki UJ, Studium Pedagogicznego UJ, studentka filozofii UŚ. Kuratorka m.in. zbiorowych wystaw: Tylko dla chłopców (2009), Kolonii (2010) w Rondzie Sztuki w Katowicach, Przypadkowych Przyjemności (2009), Replikantek (2010) i Nic nie widać w Małej Przestrzeni Galerii Sztuki Współczesnej BWA w Katowicach. Krytyczka sztuki; współpracowała m.in. z czasopismem „Fragile”, „Artpapier”, „Dwutygodnik”, „Format”. Bada sztukę współczesną, zagadnienia feminizmu, transgresji i rytuału w kulturze.

OSWAJANIE ŚWIATA

KIM JESTEM?

Druga wystawa, pod tytułem "Oswajanie świata" jest próbą pokazania różnorodności twórczości dziecięcej w Polsce. Do udziału w projekcie zostały zaproszone instytucje kultury i stowarzyszenia artystyczne ze Szczecina, Torunia, Poznania, Warszawy, Bytomia i Katowic.

Kurator przesłał pocztą Instrukcję Artystyczną, której idea została zaczerpnięta z działalności grupy Fluxus. Jej treść była następująca:

1. Zbierz grupę dzieci.
2. Zapytaj je jak oswoić świat.
3. Niech na to odpowiedzą, namalują, napiszą, nakręcą film lub sfotografują, niech to zrobią w dowolnej formie i dowolny sposób.

Instrukcję powierzono osobom pracującym od wielu lat w zakresie edukacji kulturalnej i animacji społecznej.

Joanna Rentowska (CSW Zamek Ujazdowski – Warszawa) zrealizowała z dziećmi cykl filmów. Mali artyści mogli samodzielnie kształtować formę i treść ruchomych obrazów, co pozwoliło na wydobycie z nich ogromnych pokładów ekspresji twórczej i dopuszczenie do głosu wspaniałości dziecięcego szaleństwa.

Stowarzyszenie „Oswajanie Sztuki” ze Szczecina przeprowadziło warsztaty polegające na wykonaniu groźnych maskotek. Dzieci uszyły drapieżne, ale jednocześnie zabawne stworzenia, nawiązujące skądinąd do laleczek voodoo, czy kukiełek z przedstawień jarmarcznych. Każda z nich miała na celu przedstawienie i oswojenie jakiegoś indywidualnego lęku lub doświadczenia.

…Następnie poprosiłyśmy dzieci, aby na karteczkach napisały lęki, jakie im towarzyszą lub takie, jakie znają u innych. Na karteczkach pojawiły się między innymi słowa: ciemność, człowiek bez reki lub nogi, spleśniałe jedzenie, samotność, śmierć rodziców, szydzenie, wyśmiewanie, zmarły, wytatuowany od stóp do głów strach, zdechły zwierzak, śmierć najbliższych, koniec świata, krew, wąż, kot, który liże mnie w środku nocy, kiedy śpię i bomba atomowa…

Agata Kiedrowicz-Dąbrowska, Maria Stafyniak

(Stowarzyszenie Oswajanie Sztuki ze Szczecina – opis działań)

Kasia Michalska z grupą bytomskich gimnazjalistów stworzyła tunel z symbolicznymi hasłami, który następnie został uniesiony w przestrzeń przy pomocy balonów. Akcja, perfekcyjnie przemyślana przez młodzież, przerodziła się w formę publicznego happeningu.

W Centrum Kultury Zamek w Poznaniu dzieci pracowały w ciszy i skupieniu, niemal bez ingerencji prowadzącej. Dla nich to Sylwia Chudy stworzyła spokojną, niemal medytacyjną atmosferę, w której powstały prace malarskie, monotypie, rysunki i kolaże.

Kula ziemska, która wcieliła się w kota

Wiktoria Będzińska, lat 9

(Centrum Kultury Zamek w Poznaniu)

Uczestnicy projektu Future Artist z Katowic pracowali w dwóch obszarach: technik tradycyjnych i artinstalacji. Prace malarskie nawiązują do wymyślonych przedmiotów, dziwnych zwierząt i ludzi, pokazują skłonność dzieci do myślenia symbolicznego, odkrywanego poprzez kreowanie własnych baśni, historii i opowieści, w których wyobraźnia zdaje się nie mieć granic. Mali twórcy wykonali również w przestrzeni miasta instalację: zwykłe drzewo, na którym zawieszono kolorowe lampiony z ważnymi słowami, stało się Drzewem Dobrych Życzeń. Umożliwiło magiczne odczarowania rzeczywistości.

W człowieku rośnie napięcie i człowiek chce coś zrobić koniecznie. I nie wie właściwie co? Może by tu pomalować, może by coś innego zrobić? No i wybiera coś. A na przykład na koniec życia zostaje ogromnym artystą!

Zuzia Ciołka, lat 9

(Future Artist - fragment wypowiedzi dla Polskiego Radia Katowice)

Zupełnie inaczej potraktowali Instrukcję uczestnicy warsztatów toruńskich pod okiem Marty Kołacz, Katarzyny Jankowskiej i Marty Kalarus. Wykonali oni ,,rurofon’’ i odwołując się do zmysłu słuchu oswajali świat za pomocą dźwięków.

Wystawa dzieł małych artystów, zbudowana na bazie przeprowadzonych warsztatów, ukazuje jak różnorodnie i indywidualnie każde dziecko przeżywa świat zewnętrzny. Materiał ten pokazuje nie tylko sposób, w jaki dzieci widzą siebie w kontekście otaczającej ich rzeczywistości, ale również, jak poszukują w niej swojego miejsca i jaka jest historia tych poszukiwań. Niesamowity jest fakt, że każde dziecko rozglądając się wokół siebie, nieustannie i przecież całkiem intuicyjnie, zadaje sobie pytanie: kim jestem? I definiuje siebie poprzez to, co dane mu jest z zewnątrz. To oczywiście nie kończący się proces, który dostrzeżony i doceniony teraz, z czasem przyczyni się do powstania w młodych ludziach świadomości zarówno samych siebie, jak i świata.

…To właśnie nawet te najmniejsze cząstki tworzą moją osobowość i to jaka jestem. Bo każda ta „cegiełka”, z której składa się rzeczywistość wpływa na nas. To dzięki niej cała konstrukcja człowieka trzyma się. …

Paulina, lat 13 (Gimnazjum nr 1 w  Bytomiu)

Ważnym zadaniem wszystkich działań artystycznych, w ramach Biennale Sztuki dla Dziecka, jest nawiązanie międzypokoleniowego dialogu w kontekście procesu twórczego dorosły – dziecko. Wystawy obecne zarówno w galeriach, jak i przestrzeni miejskiej, staną się również miejscem warsztatów twórczych dla dzieci z całego Śląska. Wraz z artystyczną mapą i GRĄ MIEJSKĄ: MIEJSCY CZARODZIEJE, stworzą okazję do wycieczek i odkrycia na nowo przestrzeni aglomeracji.

Przedsięwzięcie będzie dokumentowane w formie filmu artystycznego pt. ŚWIAT – OSWAJANIE, którego premiera nastąpi dnia 5 września br. podczas Międzynarodowej Konferencji organizowanej w ramach Prezydencji Polski w Unii Europejskiej.

Ewa Kokot
 

EWA KOKOT

Kuratorka wystawy dziecięcej – Oswajanie świata

Z wykształcenia historyk sztuki, pedagog, studia trenerskie rozwoju osobistego. Od 1989 r realizuje długofalowy program DZIECKO–SZTUKA–KONTAKT. Prowadzi działalność wykładową, publikuje. Od 2008 r. jest opiekunem Galerii Ściana Sztuki Dziecka w Centrum Kultury Katowice. Autorka książek dla dzieci: Portret damy (2005), Fortepian czyli gra faktury (2007) oraz Księgi Pracy Twórczej (2010). Aktualnie jej obszar działań dotyczy grup wykluczonych społecznie; tworzy projekt zmierzający do utworzenia Centrum Integracji Sztuki – instytucji interdyscyplinarnej, podległej Bibliotece Śląskiej. Członkini Zarządu INSEA–Poland – Stowarzyszenia Wychowania Przez Sztukę i Stowarzyszenia Historyków Sztuki.

RELACJA Z WARSZTATÓW

OSWAJANIE ŚWIATA

KLIK!!